Waar sta je nu? Een test van vijftien minuten, een gesprek met Lars, en een eerlijk beeld van hoeveel ademruimte je hebt om met je apneu om te gaan.
Aan het einde van Module 01:
Straks ga je een test doen. Voor je daaraan begint, is het goed om te weten wát je doet, en waarom.
De Ademruimte-45 is afgeleid van een bestaand wetenschappelijk instrument: de FIT-60 uit ACT (Acceptance and Commitment Therapie). Die test werkt goed, maar is algemeen. Vertaald naar apneu en CPAP wordt hij ineens een stuk concreter.
Daarom is de Ademruimte-45 specifiek voor jou geschreven. Vijfenveertig stellingen, allemaal geformuleerd rondom het leven met apneu, een CPAP-apparaat, en alles wat daarbij komt kijken.
De naam het getal komt rechtstreeks uit eigen medisch dossier: 45 ademstops per uur, stops van anderhalve minuut, een zuurstofgehalte dat kelderde tot onder de 70 procent. Deze cijfers markeren het nulpunt van Nachtreset. Geen keurmerk, maar een bewijs van ervaringsdeskundigheid.
Die eerste 45 waren van de maker. De volgende 45, de vragen van deze test, zijn voor jou.
De meeste tests kijken naar wat er mis is. Hoe somber ben je? Hoe angstig? Hoeveel klachten? De Ademruimte-45 doet iets anders. Hij meet niet wat je voelt, maar hoeveel ruimte je hebt om met wat je voelt om te gaan.
Dat is een belangrijk verschil. Iemand kan dezelfde diagnose hebben als jij, dezelfde ernst, dezelfde CPAP-druk, en toch een heel ander traject doorlopen. Waarom? Omdat de ene persoon ruimte heeft om met het ongemak om te gaan, en de ander niet. Die ruimte heet in de wetenschap 'psychologische flexibiliteit'. Wij noemen het gewoon: ademruimte.
Onderzoek laat zien dat juist deze psychologische factoren, meer dan de techniek van het apparaat of de ernst van de apneu, bepalen of iemand zijn CPAP-therapie volhoudt. Het masker past, de druk klopt, maar als het hoofd niet meedoet, eindigt het apparaat alsnog in een doos op zolder.
De test verdeelt zich over negen dimensies. Zes daarvan zijn de klassieke pijlers uit ACT. Die meten algemene mentale flexibiliteit. De andere drie zijn speciaal voor jou, voor iemand met slaapapneu: ze gaan over het apparaat, je lichaam, en je relatie met de mensen om je heen.
Samen vormen ze een totaalscore van 0 tot 270. Per dimensie scoor je tussen 0 en 30. Hoe hoger, hoe meer ademruimte.
Vijfenveertig stellingen. Geef bij elke stelling aan in welke mate die op jou van toepassing is. Er zijn geen goede of foute antwoorden. Denk niet te lang na, je eerste reactie is meestal het eerlijkst.
Eerlijke antwoorden geven je het meest bruikbare resultaat. Niemand leest mee. Dit is voor jou.
Je kunt tussen vragen terug om antwoorden aan te passen. Je score verschijnt direct na de laatste stelling.
Je hebt de test gedaan en je score staat hierboven. Nu het echte werk: begrijpen wat die getallen betekenen voor jou en je apneu-traject.
Voor we de dimensies ingaan: herken je iets in je score? Was er een dimensie waar je dacht: "dat klopt wel", of juist eentje waar je dacht: "hier had ik hoger/lager verwacht"?
Schrijf dat op voor jezelf. We komen er zo op terug.
Op de volgende pagina's nemen we de negen dimensies één voor één door. Per dimensie: wat meet hij, en hoe ziet een lage, gemiddelde of hoge score eruit in jouw dagelijks leven?
Kijk mee met je eigen score. Lees niet alleen de dimensies waar je hoog op scoort. Juist de dimensies waar je laag scoort zijn interessant. Daar zit de groeiruimte.
Acceptatie gaat niet over 'het leuk vinden'. Niemand vindt het leuk dat ze een CPAP nodig hebben. Acceptatie betekent: ruimte maken voor de irritatie, het ongemak, de teleurstelling, zonder al je energie kwijt te zijn aan het wegduwen ervan.
Defusie is een raar woord. Wat het betekent: het verschil tussen "ik heb de gedachte dat dit apparaat me knettergek maakt" en "dit apparaat maakt me knettergek". Die twee zinnen voelen hetzelfde, maar zijn totaal verschillend. De eerste geeft ruimte. De tweede neemt je mee.
Een diagnose kan snel gaan voelen alsof hij jou definieert. 'De apneu-man.' Zelf als context betekent: jij bent de plek waar die diagnose plaatsvindt, niet de diagnose zelf. Er is meer aan jou dan dit stuk gezondheid.
Klinkt eenvoudig, is het niet. Als je ligt met een masker op je gezicht, is je hoofd zelden bij je adem. Het is bij wat er morgen moet, bij wat je partner denkt, bij het feit dat je ligt in plaats van slaapt. Hier & Nu is de vaardigheid om terug te komen.
Dit klinkt zweverig, maar is het allerpraktischte stuk van de test. Als het 3 uur 's nachts is en je overweegt dat masker af te rukken, is de vraag: waar doe ik dit voor? Voor je partner die weer samen met je wil wakker worden? Voor de energie om met je kinderen of kleinkinderen dingen te doen? Voor je werk? Waarden geven je een reden om te blijven.
We zijn door vijf van de negen dimensies. Voor we doorgaan: stel Lars een vraag als er iets is wat niet duidelijk is, of waar je je sterk in herkent.
Dit is de dimensie van 'toch dat masker opzetten als je moe bent en eigenlijk gewoon wilt slapen zonder'. Waarden geven je de richting. Toegewijd handelen is de poten die je in beweging zetten.
Dit is de eerste van de drie apneu-specifieke dimensies. Hier gaat het over je relatie met het ding zelf. Zie je het als hulpmiddel, of als indringer? Als tijdelijk fenomeen of als levenslange gevangenis?
Als je jarenlang slecht geslapen hebt zonder te weten waarom, ontwikkel je een bepaald wantrouwen in je eigen lichaam. 'Het werkt niet zoals het zou moeten.' Deze dimensie kijkt naar of dat wantrouwen er nog is, of dat je vertrouwen begint terug te krijgen.
Slaapapneu en CPAP raken niet alleen jou. Je partner slaapt ernaast. Je kinderen zien papa met een ding op zijn gezicht. Je collega merkt of je uitgerust bent of niet. Deze dimensie kijkt of je in staat bent die mensen bij je traject te betrekken, of dat je het stil in je eentje oplost.
Onderzoek wijst uit dat deze dimensie een van de sterkste voorspellers is van lange-termijn therapietrouw. Mannen die in hun eentje blijven hangen, haken vaker af.
Herken je jezelf sterker in de ene dimensie dan in de andere? Kun je één dimensie aanwijzen waarvan je denkt: daar liggen mijn kansen?
Je hebt nu een beeld van waar je staat op negen dimensies. Wat je hiermee gaat doen, bepaalt het verschil. Niet het cijfer zelf.
Psychologische flexibiliteit verandert. Niet van vandaag op morgen, maar over weken en maanden wel degelijk. Als je deze test over drie maanden opnieuw doet, ziet hij er waarschijnlijk anders uit. Dat is de bedoeling.
Waar je laag scoort, zit de grootste groeiruimte. Het zou onhandig zijn om al je aandacht te geven aan wat je al goed doet. Dus: omarm de lage score. Dat is waar het werk ligt, en waar de ommekeer vandaan komt.
De AR-45 is geen medische test. Hij stelt niks vast over wie je bent of wat er met je aan de hand is. Hij brengt een beeld in kaart van hoe je omgaat met ongemak rond je apneu, op dit moment. Niets meer, niets minder.
Voordat we afronden: welke van deze drie punten raakt je het meest? En waarom?
Je hebt de test gedaan, je hebt gelezen wat je score betekent, je hebt de dimensies een voor een doorgenomen. De kans is groot dat er nu vragen leven.
Die vragen zijn belangrijk. Niet voor Lars, maar voor jou. Het antwoord is vaak minder belangrijk dan de vraag zelf, want de vraag laat zien waar je hoofd mee bezig is.
Niet zeker waar te beginnen? Hier een paar openingen die mensen vaker gebruiken:
Waar scoor je het hoogste? Wat doe je daar al goed? En waar scoor je het laagste? Wat is het eerste concrete ding dat je daar deze week aan kunt veranderen?
Als je deze test over drie maanden opnieuw doet, waar zou je jezelf dan graag willen zien? Op welke dimensie zou één stap vooruit het meest verschil maken in je dagelijks leven?
Einde van Module 01.
Je hebt je nulmeting gedaan en weet nu wat die cijfers betekenen, voor jou, voor je traject, voor de komende weken.
Geen diagnose, geen oordeel. Alleen een spiegel om af en toe in te kijken.